O nas / Historia / Rys historyczny z 2003 roku

Historia naszej straży jest ściśle związana z historią Kawnic i jej okolic. Dlatego dzisiaj głównym naszym motywem jest przedstawienie genezy oraz rozwoju straży pożarnej w okresie rozbiorowym, po odzyskaniu niepodległości i po II wojnie światowej.
 
Na podstawie ocalałych i dostępnych dziś źródeł historycznych przypuszcza się, że na tutejszym terenie ludność zamieszkiwała już w starożytności. Miejscowość dzisiejsza położona była na rozległej wyspie, otoczonej wtedy bagnami i łąkami, na których rosła leszczyna. Prawdopodobnie w tym regionie przebiegała w tych czasach jedna z tras tzw. „szlaku bursztynowego”, prowadząca od Bałtyku do Rzymu przez Kruszwicę, Konin i Kalisz. Teren obecnego regionu konińskiego zamieszkały był już w czasach imperium rzymskiego. W XIII wieku znane są już w tym regionie takie ośrodki miejskie jak Kazimierz Biskupi, Ślesin, Wilczyn, Sławsk, a w XIV wieku Golina i Rychwał.
Po raz pierwszy o Kawnicach mówi się już w XII wieku. Kawnice miały już parafię i własny kościół, choć właściwie nie wiadomo kto go zbudował. Stojący obecnie kościół jest siódmym z kolei kościołem zbudowanym w tym miejscu.
 W dokumentach historycznych nazwa miejscowości występuje w kilku wersjach, jak np. „Kawnicze”, „Kawnica”, ale już w 1639 roku, obok wymienionych uprzednio, używano określenia „Kawnice”, jak dzisiaj. Nazwa ta pochodzi prawdopodobnie od kawek, które w dawnych czasach gromadziły się tu w wielkich stadach.
 Wieś Kawnice położona jest przy dawnej trasie E-8 Poznań-Warszawa w odległości 7 km od Konina w kierunku zachodnim.
W odległości około 5 km na południe od Kawnic w rozległej dolinie płynie rzeka Warta, północne zaś okolice pokryte są lasami.
Ogień towarzyszył człowiekowi od zarania jego dziejów, dając mu poczucie ciepła i bezpieczeństwa, ale jednocześnie stwarzał zagrożenie jego dobytkowi.
Już w Polsce średniowiecznej władze miejskie interesowały się organizacją gaszenia pożarów.
Duża ilość pożarów w Królestwie Polskim spowodowana była tym, że większość budynków było drewnianych, a dachy kryte były przeważnie słomą lub trzciną, natomiast kominy robiono przeważnie z drewna i plecionek wylepianych gliną.
Pierwsza w Królestwie Polskim zawodowa straż ogniowa powstała w Warszawie 1 stycznia 1836 roku, natomiast pierwsza ochotnicza straż ogniowa powstała w Kaliszu 25 listopada 1864 roku W ślad za nią zaczęły powstawać ochotnicze straże ogniowe w innych miastach guberni kaliskiej. I tak w Koninie straż rozpoczęła działalność 4 lipca 1874 roku W cztery lata później tj. 1878 roku powstaje straż ogniowa w Kawnicach.
 Najpierw założona została straż dworska przy byłym majątku ziemskim w Kawnicach. Założycielem Ochotniczej Staży Ogniowej był Michał Mielencki, właściciel wspomnianego wyżej majątku ziemskiego. Już w latach osiemdziesiątych powstaje pierwszy budynek strażacki tzw. „szopa”. Następnie zostaje zakupiony sprzęt gaśniczy: wiadra, szpadle, siekiery i drewniana sikawka. W 1890 roku straż posiada już sikawkę żelazną, wóz konny i beczkę wozową do wożenia wody. Starą sikawkę drewnianą odsprzedano straży w Rychwale.
 
Po odzyskaniu niepodległości podjęto pierwsze kroki w celu zgromadzenia funduszy na budowę nowej remizy strażackiej. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był Piotr Ratajczyk. W 1918 roku przy Ochotniczej Straży Pożarnej powstaje orkiestra dęta, która dziś również obchodzi jubileusz 85-lecia swojej działalności. Założycielem orkiestry i jej pierwszym kapelmistrzem był Stefan Kolasiński, miejscowy organista.
W okresie od 1945 do 1960 roku kolejnym kapelmistrzem orkiestry był Jan Fabiszak, a od 1960 roku do chwili obecnej orkiestrę prowadzi Wincenty Kaliski.
W roku 1938 zostaje oddana do użytku nowa murowana remiza strażacka z dwoma garażami i dużą salą na piętrze. Uroczystości związane z oddaniem do użytku remizy strażackiej połączone zostały z nadaniem pierwszego sztandaru dla Ochotniczej Staży Pożarnej w Kawnicach, ufundowanego przez mieszkańców Kawnic i miejscowości ościennych.
Po wybuchu wojny w 1939 roku, kiedy hitlerowcy wkroczyli do Kawnic i odbywali zbiórkę przed remizą, strażacy kawniccy z narażeniem życia wdarli się od tyłu na piętro remizy i wynieśli z niej sztandar. Byli to miedzy innymi druhowie Józef Przybylski, Walczak, Szczepan Piechocki i inni. Sztandar przez okres wojny przechowywał na strychu Antoni Leśniewski.
W czasie trwania wojny w 1942 roku okupant dokonał rozbiórki do fundamentów pierwszego murowanego kościoła w Kawnicach, zabierając z niego do swoich celów cegłę. Po II wojnie światowej, z uwagi na rozebranie kościoła w Kawnicach, miejscowa straż udostępniła sale w remizie na kaplice w celu odprawiania nabożeństw kościelnych. Równocześnie podjęto intensywne prace w celu pobudowania nowego kościoła. Z uwagi jednak na ciężką sytuacje materialną po wojnie, wybudowano tylko mały drewniany kościółek, którego budowa zakończyła się już w październiku 1946 roku. W niecałe dwa lata później, to jest 13 lipca 1948 roku, w wyniku uderzenia pioruna, kościół ten spłonął. W podjętej akcji gaśniczej zdołano uratować jedynie zabytkowy, około 400 letni, obraz Matki Bożej Pocieszenia.
W tej heroicznej akcji wyróżnili się kawniccy strażacy Piotr Ratajczyk, Jan Powaga, Szczepan Piechocki, Józef Powaga, Franciszek Krucki, Antoni Krucki, Leon Pabiszak i wielu innych. Fakt ten stał się wtórnym powodem do udostępnienia sali w remizie OSP na kaplice w celu odprawiania nabożeństw kościelnych do momentu zakończenia w 1951 roku budowy nowego, obecnego kościoła.
Ponadto od 1948 roku, Ochotnicza Straż Pożarna jest inicjatorem i w ramach czynu społecznego bierze czynny udział w przedsięwzięciach we wsi Kawnice. Przykładem może tu być budowa i utwardzenie głównej drogi przez Kawnice, elektryfikacja wsi i budowa przystanku PKP.
Ponadto przystąpiono do rozbudowy remizy OSP Kawnice, którą to ukończono w 1964 roku.
Przez okres 125 lat swojego istnienia w szeregi Ochotniczej Straży Pożarnej oraz orkiestry dętej w Kawnicach wstępowali jej sympatycy, nie tylko z Kawnic, ale i z okolicznych miejscowości.
Obok zasadniczej funkcji straży pożarnej jednostka nasza prowadziła i prowadzi nadal działalność kulturalno rozrywkową. Orkiestra OSP uświetnia wszystkie ważniejsze uroczystości państwowe i kościelne zarówno w Kawnicach jak i okolicy.
Osiągnięcia straży i orkiestry w całym okresie jej istnienia są wynikiem wysoce patriotycznych postaw jej członków i kierownictwa OSP i wynikały z realizacji hasła straży pożarnej „Bogu na chwałę, bliźniemu na ratunek”.
Uzupełnieniem tego jest myśl zawarta w wypowiedzi Józefa Piłsudskiego
 
 „G a s i ć  p o ż a r y  m a t e r i i –
w z n i e c a ć  d u c h a  p ł o m i e n i e”
 
 
 

 Zdzisław Żmuda

 

Copyright © OSP Kawnice